อุทยานประวัติศาสตร์พิมาย ศิลปะขอมแห่งเมืองโคราช

ปราสาท พิมาย

อุทยานประวัติศาสตร์พิมายหรือที่เรารู้จักกันดีในชื่อว่า ปราสาทหินพิมาย ตั้งอยู่ที่อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งแต่ก่อนเมืองพิมายนั้นเป็นเมืองที่ถูกสร้างขึ้นมาเมื่อสมัยพระเจ้าสุริยวรมันที่1 ตามศิลปะแบบเขมรหรือขอม ลักษณะคล้ายกับเวียงสี่เหลี่ยม ชื่อของปราสาทหินพิมาย มาจากคำว่าวิมาย หรืออีกชื่อหนึ่งคือ วิมายปุระ ที่นี่เป็นปราสาทหินที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้เป็นที่ปฏิบัติธรรมของศาสนาพราหมณ์ เมื่อวัฒนธรรมของขอมเสื่อมลงในเวลาต่อมาจึงมีการแต่งตั้งสถาปนาอาณาจักรสุโขทัย และเมืองนี้จึงหมดความสำคัญลงเพราะว่าในประวัติศาสตร์นั้นไม่มีหลักฐานใดๆ ของเมืองพิมายปรากฏอยู่เลย

ปราสาท พิมาย

อุทยานประวัติศาสตร์พิมายตั้งอยู่ที่ไหน?

อุทยานประวัติศาสตร์พิมายนั้นตั้งอยู่ที่แม่น้ำมูลทางฝั่งทิศตะวันออก ขนาดพื้นที่ประมาณ 115ไร่ มองจากมุมบนนั้นจะเป็นว่าเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าตามแบบฉบับของศิลปะขอม มีความกว้างอยู่ที่ 565 เมตรและมีความยาวอยู่ที่ 1,030 เมตร ปราสาทหินพิมายจะหันหน้าไปทางทิศใต้ซึ่งไม่เหมือนกันปราสาทหินอื่นๆ ที่ถูกสร้างให้หันหน้าไปทางทิศตะวันออก ซึ่งคนในอดีตสันนิษฐานเอาไว้ว่าสาเหตุที่ทำให้ปราสาทหินถูกสร้างหันหน้าไปทางทิศใต้นั้นคงจะมาจากสาเหตุที่เอาไว้สำหรับรับมือในการรบศึกที่มาจากอาณาจักรขะแมร์ที่บุกเข้ามาทิศใต้นั่นเอง และที่สำคัญไปกว่านั้นคือ ที่นี้ถือว่าเป็นปราสาทหินที่มีความสูงถึง 28เมตรวัดจากฐานปราสาทจนถึงยอดปราสาทนับได้ว่าเป็นปราสาทหินที่สูงที่สุดในประเทศไทยเลยทีเดียว

สิ่งก่อสร้างที่อยู่อยู่ที่ปราสาทพิมายมีอะไรบ้าง?

ด้วยปราสาทหินพิมายเป็นอุทยานประวัติศาสตร์ที่ค่อนข้างจะมีความสมบูรณ์มาก สิ่งก่อสร้างจึงมีให้เราเห็นมากมายในปัจจุบัน เช่น

  • พลับพลา ทีตั้งอยู่บริเวณด้านซ้ายมือของทางเข้าปราสาทหิน ลักษณะอาคารนั้นจะเป็นรูปสี่เหลี่ยม สมัยก่อนเรียกอาคารแห่งนี้ว่า คลังเงิน เพราะว่ารอบๆ อาคารนี้ตอนที่ทางกรมศิลปกรเข้ามาขุดแต่งนั้นได้พบกับวัตถุโบราณมากมาย ไม่ว่าจะเป็นเครื่องประดับ เครื่องทองสำริด นั่นเอง
  • สะพานนาคราช เป็นสะพานที่มีพญานาคชูคอแผ่พังพาน 7 เศียรอยู่ที่ปลายสะพาน มองจากด้านบนจะเห็นว่าสะพานแห่งนี้นั้นจะมีผังเป็นกากบาท ความกว้างอยู่ที่ประมาณ 4 เมตร ความยาว 31.70 เมตร ลักษณะของสะพานจะยกพื้นสูงราวของสะพานเป็นลำตัวของนาคราชทั้งหมด คนทั่วไปจึงคิดว่าสะพานแห่งนี้น่าจะเป็นสถานที่ที่มีไว้สำหรับทำพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ในสมัยก่อน
  • ซุ้มประตู เป็นซุ้มประตูที่ตั้งอยู่ระหว่างกึ่งกลางจุดที่เชื่อมต่อของกำแพงแก้วลักษณะซุ้มประตูนั้นถูกสร้างขึ้นมาจากหินทราย
  • ปราสาทประธาน เป็นส่วนสำคัญที่สุดของปราสาทหินพิมาย ปราสาทแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นเมื่อประมาณพุทธศรรตวรรษที่ 16 ด้วยศิลาทรายขาว ตามแบบฉบับของศิลปะขอม หันหน้าไปทางทิศใต้ซึ่งต่างจากปราสาทหินที่อื่นๆ
  • ปรางค์หินแดง เป็นส่วนอาคารที่ตั้งอยู่ฝั่งทางด้านขวามือของปราสาทประธาน ถูกสร้างขึ้นประมาณพุทธศรรตวรรษที่ 17